Basisopleiding Bedrijfshulpverlener

Stelt u zich eens voor dat u in een kledingwinkel werkt. Op een drukke zaterdagmiddag staat u bij de kassa en rekent u af met een klant. Halverwege de zaak is er een opstapje en opeens valt daar iemand op de grond. Een van de klanten waarschuwt u, waarna u naar het opstapje snelt. Omdat u bij de kassa stond, heeft u niet kunnen zien wat er precies is gebeurd. Is de persoon in kwestie gestruikeld en met zijn hoofd op het opstapje gevallen of zakte de persoon zomaar in elkaar? Wat doet u?

Hulp verlenen

Het is van essentieel belang dat er bij een ongeval of bij brand op tijd en adequaat gehandeld wordt. Daarom behoort er sinds 1 januari 1994 in ieder bedrijf minimaal één bedrijfshulpverlener aanwezig te zijn (afhankelijk van de hoeveelheid werknemers en bezoekers, de zelfredzaamheid van de mensen in het gebouw en de aard van het gebouw) die er voor zorgt dat alle aanwezigen in veiligheid worden gesteld, die melding maakt van het ongeval of de melding laat maken, die eerste hulp verleent bij slachtoffers of die een beginnende brand bestrijdt.

Maar niet alleen bij een ongeval hoort de BHV’er te handelen. Ook een stoornis in de gezondheid of een plotseling optredende ziekte dient hij te kunnen herkennen om erger te voorkomen. De BHV’er is in bedreigende situaties dus de verlener van de eerste hulp totdat de professionele hulpverleningsdiensten aanwezig zijn.

Hoewel de werkgever of directie verantwoordelijk is voor de aanschaf van hulpmiddelen, zoals een verbandtrommel, een brandblusser en noodverlichting, en het maken van een evacuatie- of een ontruimingsplan, behoort de BHV’er hier wel kennis van te nemen. Indien nodig, mag hij de werkgever of directie wijzen op het navolgen van deze veiligheidseisen.

Voorbereiden

De taken van een BHV’er zijn dus niet gering. Hij of zij moet bereid zijn het heft in handen te nemen als zich een calamiteit voordoet en het is zaak daar goed op voorbereid te zijn. EHT biedt daarom de mogelijkheid tot het volgen van de opleiding bedrijfshulpverlening.

De basisopleiding BHV bestaat uit twee cursusdagen van 08.30 tot 17.00 uur. Iedere cursist krijgt van tevoren een cursusboek thuis gestuurd, dat hij dient te bestuderen. Tijdens de cursusdagen wordt aan de hand van dit boek de theorie besproken, maar daarnaast is er volop aandacht voor het zelf uitvoeren van verschillende handelingen. Op de eerste cursusdag wordt er gewerkt met een LOTUS-slachtoffer, een persoon die een ongeval kan ensceneren, verwondingen kan schminken en die bewusteloosheid, hartklachten en vele andere letsels kan uitbeelden. Een brandweerdocent is op de tweede cursusdag aanwezig om de cursisten te leren hoe ze om moeten gaan met blusmiddelen.

Redder, EHBO’er en brandweerman

De eerste cursusdag staat in het teken van het verlenen van eerste hulp. Voor een BHV’er bestaat dat allereerst uit het zorgen voor de eigen veiligheid en het in veiligheid brengen van alle aanwezigen. Zo kan het gebeuren, bijvoorbeeld bij brand, dat een slachtoffer versleept moet worden. Een goede methode is dan de noodvervoersgreep van Rautek.

Daarnaast leert de cursist om te beoordelen in welke toestand het slachtoffer verkeert. Hiertoe moet hij het bewustzijn, de hartslag en de ademhaling controleren. De cursist leert om een bewusteloos slachtoffer in de stabiele zijligging te draaien, maar ook wat hij moet doen als er een storing in één van deze drie vitale functies optreedt. Met het LOTUS-slachtoffer wordt er geoefend.

Omdat een BHV’er over te weinig medische kennis beschikt, dient hij altijd professionele hulp in te schakelen. Op beide dagen is er speciale aandacht voor het maken van een melding bij 112. Ooit rukten brandweer en politie uit, vergezeld van een ambulance en een traumahelikopter, omdat er een hele vluchtige melding binnenkwam dat er een reiziger op het spoor zou liggen. Toen alle diensten aanwezig waren, bleek het om een reiger te gaan. Om dit soort situaties te voorkomen, leert de aankomende BHV’er een duidelijke melding te maken.

Als de hulpverleners gealarmeerd zijn, is het de taak van de BHV’er om het slachtoffer in leven te houden of om te voorkomen dat de toestand verslechtert. De BHV’er maakt dan soms het verschil uit tussen leven en dood. Wist u bijvoorbeeld dat ieder mens niet langer dan vier tot zes minuten zonder zuurstof kan. Als iemand dreigt te stikken in een stukje vlees moet hij dus direct geholpen worden. Zo ook bij een hartstilstand: na slechts tien seconden is het slachtoffer al klinisch dood. Op de eerste cursusdag wordt er daarom met behulp van een pop geoefend in het beademen en het uitvoeren van een hartmassage.

Tot de taken van de BHV’er behoort ook het behandelen van brandwonden, botbreuken en ontwrichtingen. Zo wordt er met andere cursisten en met het LOTUS-slachtoffer geoefend in het aanleggen van een snelverband. Ook oogletsels, vergiftiging en elektriciteitsongevallen passeren de revue. Het is van groot belang dat de BHV’er weet hoe te handelen. Bij een bijtende vergiftiging via de slokdarm bijvoorbeeld moet het slachtoffer maximaal twee glazen water drinken, maar bij petroleum mag dit absoluut niet.

De tweede cursusdag staat geheel in het teken van brandbeperking en -bestrijding. De cursisten leren met behulp van de branddriehoek hoe een brand kan ontstaan. Daar is namelijk een brandbare stof of gas voor nodig, zuurstof en hitte. In een bepaalde verhouding zorgen deze drie elementen voor brand. De cursist leert dat een brand bestreden kan worden door één van de drie elementen aan te pakken. Als bijvoorbeeld bij een gasbrand de gaskraan wordt dichtgedraaid, stopt de toevoer van gas, waardoor ook de brand stopt. Eventuele vaste stoffen die dan nog branden, kunnen nu worden geblust. De cursist maakt kennis met verschillende blusmaterialen en leert hoe daar mee om te gaan door zelf ook minimaal twee brandjes te blussen.

Hoe gevaarlijk rook kan zijn, kan de cursist op deze dag zelf in levende lijve ondervinden. Een aantal kamers wordt vol gezet met synthetische rook dat de gezondheid niet schaadt. In groepjes van twee leren de cursisten hoe ze een deur van een brandende ruimte openen en hoe ze in de rokerige ruimte op zoek kunnen gaan naar slachtoffers.

Daarnaast wordt er ook tijd besteed aan communicatie en het ontruimingsplan. Wie is er verantwoordelijk voor de aanschaf van blusmaterialen en noodverlichting? Zijn er vluchtroutes? Wie beslist of het bedrijfspand ontruimd wordt en is daar een plan voor? Is er een verzamelplaats, waar iedereen na een evacuatie bijeen gebracht wordt? Met behulp van deze vragen en meer wordt de aankomende BHV’er gewezen op taken die vallen onder zijn verantwoordelijkheid. Kennis over preventie is immers even zo belangrijk als kennis over de brand zelf.

Examen

Beide cursusdagen worden afgesloten met een schriftelijk examen dat bestaat uit dertig multiple-choice vragen. Om te slagen, moeten voor beide examens minstens 22 vragen goed worden beantwoord. Ongeveer zes weken na de tweede cursusdag ontvangt de cursist de uitslag. Per gehaald examen wordt een certificaat uitgereikt en met twee certificaten, één voor EHBO en één voor brandbestrijding, ontvangt de cursist het diploma BHV en mag de cursist zich bedrijfshulpverlener noemen.

Blijven herhalen

Het diploma ‘Bedrijfshulpverlener’ is een jaar geldig. Daarna is de BHV’er volgens de richtlijnen van het Nederlands Instituut voor Bedrijfshulpverlening (NIBHV) verplicht om jaarlijks een herhalingscursus te volgen. Gedurende één dag worden kennis en verschillende handelingen die horen bij het verlenen van eerste hulp en brandbestrijding opnieuw getoetst. Op deze manier blijft de BHV’er alert en weet hij steeds weer juist te handelen. Om aan te tonen dat men getraind is, ontvangt men na een herhalingsdag opnieuw een certificaat van het NIBHV.

Voorbeeld

Wanneer u beide cursusdagen met goed gevolg heeft doorlopen, weet u hoe te handelen bij de man die in de kledingwinkel in elkaar zakte. U kijkt of er iets op de grond ligt waarover de man gestruikeld zou kunnen zijn. Dan knielt u bij het slachtoffer en vraagt hem of deze u kan vertellen wat er is gebeurd. De man, die een wond op zijn voorhoofd heeft, komt warrig over en mompelt dat hij zijn parkeermeter moet bijvullen. U controleert zijn ademhaling maar neemt geen enkel risico. U geeft uw collega opdracht om 112 te bellen en om een ambulance te vragen en ook vraagt u of zij de verbandtrommel wil brengen. Ondertussen blijft u bij het slachtoffer. U probeert de man gerust te stellen, u vertelt hoe u heet en wat er gaat gebeuren. Uw collega komt terug en vertelt dat er een ambulance onderweg is. U dekt de hoofdwond van de man af en praat wat met hem, totdat de professionele hulpdienst het van u overneemt.

Colofon

Deze tekst is verzorgd door Janetta de With en Goof Pruissen.